زنان در علم
جایی برای شنیدن داستان زندگی، چالش‌ها و دستاوردهای زنان دانشمند در طول تاریخ. اگر به علم، تاریخ و روایت‌های الهام‌بخش علاقه‌مندید، این پادکست برای شماست!
زنان در علم
اطلاعات پایه
معرفی کوتاه
جایی برای شنیدن داستان زندگی، چالش‌ها و دستاوردهای زنان دانشمند در طول تاریخ. اگر به علم، تاریخ و روایت‌های الهام‌بخش علاقه‌مندید، این پادکست برای شماست!
ایده‌ی پادکست از کجا شروع شد؟
ایده‌ی پادکست «زنان در علم» از یک سؤال ساده شکل گرفت: چرا وقتی درباره‌ی تاریخ علم حرف می‌زنیم، نام زنان دانشمند کمتر به گوشمان می‌رسد؟
هرچه بیشتر جست‌وجو شد، زندگی زنانی پیدا شد که با وجود محدودیت‌های اجتماعی، تبعیض و گاهی نادیده گرفته‌شدن، مسیر علم را تغییر داده بودند؛ زنانی مثل ماری کوری، روزالیند فرانکلین و بسیاری دیگر.
اما قرار نبود فقط درباره‌ی دستاوردهای علمی‌شان حرف زده شود. مهم این بود که بدانیم این آدم‌ها چه زندگی‌ای داشتند، با چه موانعی روبه‌رو شدند، چه انتخاب‌هایی کردند و چه چیزی باعث شد ادامه بدهند.
«زنان در علم» از همین‌جا شکل گرفت؛ تلاشی برای روایت داستان زنانی که پشت کشف‌ها و نام‌های بزرگ علم ایستاده‌اند، تا شاید نسل امروز چهره‌های بیشتری برای الهام گرفتن داشته باشد.
درباره‌ی پادکست و مخاطب
«زنان در علم» روایتی است از زندگی و مسیر زنانی که در تاریخ علم نقش داشته‌اند؛ از دانشمندان مشهور تا زنانی که کمتر شناخته شده‌اند. موضوع فقط دستاورد علمی آن‌ها نیست، بلکه زندگی، چالش‌ها، شکست‌ها، انتخاب‌ها و لحظه‌هایی است که آن‌ها را به آدم‌های پشت این کشف‌ها تبدیل کرده است.
پادکست با اجرای دو دوست شکل می‌گیرد؛ بنابراین قرار نیست حال‌وهوای یک کلاس دانشگاهی یا سخنرانی رسمی داشته باشد. دو میزبان با لحنی صمیمی، دوستانه و خودمانی درباره‌ی این زنان حرف می‌زنند، با هم گفت‌وگو می‌کنند، سؤال می‌پرسند، گاهی شوخی می‌کنند و شنونده را همراه داستان می‌کنند.
هدف این است که علم و تاریخ علم، نه خشک و دور از دسترس، بلکه انسانی، شنیدنی و الهام‌بخش روایت شود.
مخاطب شما چه کسانی هستند و شنونده چه چیزی به دست می‌آورد؟
مخاطب «زنان در علم» فقط آدم‌های دانشگاهی یا علاقه‌مند به علم نیستند. هرکسی که کنجکاو است بداند پشت کشف‌ها و اسم‌های معروف علمی چه آدم‌هایی بوده‌اند، می‌تواند شنونده‌ی این پادکست باشد؛ به‌خصوص دانشجوها، دخترها و زن‌هایی که خودشان در مسیر علم و یادگیری هستند.
شنونده قرار نیست فقط چند اسم و تاریخ و کشف یاد بگیرد. قرار است با داستان زندگی آدم‌هایی آشنا شود که شکست خوردند، نادیده گرفته شدند، شک کردند، دوباره شروع کردند و با وجود همه‌ی این‌ها ادامه دادند.
شاید مهم‌ترین چیزی که شنونده از «زنان در علم» با خودش می‌برد این باشد که بفهمد علم فقط مجموعه‌ای از کشف‌ها نیست؛ آدم‌هایی پشت آن ایستاده‌اند، و خیلی از این آدم‌ها زنانی بوده‌اند که کمتر درباره‌شان شنیده‌ایم.
چه چیزی پادکست شما را از نمونه‌های مشابه متمایز می‌کند؟
چیزی که «زنان در علم» را متفاوت می‌کند، گفت‌وگویی بودنش است. این‌طور نیست که دو نفر فقط یک متن آماده را برای شنونده تعریف کنند؛ آن‌ها درباره‌ی موضوع با هم حرف می‌زنند، سؤال می‌پرسند، نظر می‌دهند، تعجب می‌کنند و حتی ممکن است با هم مخالف باشند.
این باعث می‌شود شنونده احساس کند دارد به یک گفت‌وگوی واقعی گوش می‌دهد، نه یک سخنرانی یا زندگی‌نامه‌ی صوتی. اگر بخشی از داستان مبهم باشد، یکی از میزبان‌ها همان سؤالی را می‌پرسد که احتمالاً در ذهن شنونده است. اگر اتفاقی عجیب یا باورنکردنی بیفتد، واکنش آن‌ها هم بخشی از روایت می‌شود.
در واقع، دو نفره بودن کمک می‌کند داستان‌ها زنده‌تر، راحت‌تر و قابل لمس‌تر روایت شوند؛ انگار دو دوست درباره‌ی یک داستان جذاب علمی نشسته‌اند و دارند با هم کشفش می‌کنند.
میزبان و نویسنده
مهرنوش مجابی دانشجوی دکتری بیوفیزیک است و ماناگل کیال پزشک. آن‌ها دو زن هستند که هر دو در دنیای علم فعالیت می‌کنند، اما از دو مسیر متفاوت.
یکی از آن‌ها پزشک است و با دنیای پزشکی و سلامت سروکار دارد و دیگری دانشجوی دکتری بیوفیزیک است و از زاویه‌ی علم و پژوهش به پدیده‌های زیستی نگاه می‌کند.
همین تفاوت تخصص‌ها باعث می‌شود وقتی درباره‌ی زنان دانشمند حرف می‌زنند، فقط از یک زاویه به داستان نگاه نکنند. یکی نگاه بالینی و پزشکی دارد و دیگری نگاه پژوهشی و بین‌رشته‌ای.
در واقع، خود آن‌ها هم بخشی از داستان «زنان در علم» هستند؛ دو زن از دو مسیر متفاوت علمی که دور هم جمع شده‌اند تا درباره‌ی زنانی حرف بزنند که مسیر علم را تغییر داده‌اند.
روند تولید
هر اپیزود با یک سؤال یا یک زن شروع می‌شود که کنجکاوی‌شان را برمی‌انگیزد تا بیشتر درباره‌اش بدانند. بعد سراغ تحقیق می‌روند؛ مقاله می‌خوانند، منابع مختلف را زیرورو می‌کنند، اطلاعات را با هم چک می‌کنند و کم‌کم داستان شکل می‌گیرد.
وقتی به یک روایت رسیدند، با هم درباره‌ی این حرف می‌زنند که چه بگویند، از کجا شروع کنند و کدام بخش‌های زندگی این زن واقعاً شنیدنی است. معمولاً همین مرحله پر از بحث، سؤال و ایده‌های جدید است.
بعد می‌نشینند برای ضبط و سعی می‌کنند همان گفت‌وگوی طبیعی خودشان را داشته باشند؛ نه اینکه متن را از روی کاغذ بخوانند. ممکن است وسط ضبط چیزی یادشان بیاید، ذوق کنند، بخندند یا حتی مسیر بحث عوض شود.
بعد از ضبط، سراغ تدوین می‌روند؛ صداها را مرتب می‌کنند، جاهای اضافه را درمی‌آورند و موسیقی و جزئیات صوتی را اضافه می‌کنند. در نهایت، چیزی که شنیده می‌شود نتیجه‌ی تحقیق، گفت‌وگو و کلی رفت‌وبرگشت دو نفره است.
قسمت‌های پیشنهادی
- ماری کوری (داستان درخشش آبی) — زنی که مرزهای علم را جابه‌جا کرد و دو بار نوبل گرفت. شنیدن قسمت اول در کست‌باکس
- روزالین فرانکلین (داستان عکس 51) — داستان زنی که تصویرش به کشف ساختار DNA کمک کرد، اما نامش آن‌طور که باید دیده نشد. شنیدن قسمت چهارم در کست‌باکس
- میلوا ماریچ (در سایه انیشتین) — زنی بااستعداد در فیزیک که نامش در کنار داستان زندگی و کار آلبرت اینشتین محل بحث است. شنیدن قسمت پنجم در کست‌باکس
- لیز مایتنر (مادر بمب اتم) — فیزیکدانی که در کشف شکافت هسته‌ای نقش داشت، اما نوبل به نام او ثبت نشد. شنیدن قسمت سیزدهم در کست‌باکس
- کاتالین کاریکو (ناجی پاندمی) — پژوهشگری که سال‌ها برای ایده‌ای پافشاری کرد که بعدها به فناوری mRNA و واکسن‌های کووید-۱۹ کمک کرد. شنیدن در کست‌باکس
چرا پادکست می‌سازید؟
چون فکر می‌کنند خیلی از زن‌هایی که در علم اثر گذاشته‌اند، هنوز آن‌طور که باید شناخته نشده‌اند.
می‌خواهند داستانشان را تعریف کنند؛ نه فقط اینکه چه چیزی کشف کردند، بلکه اینکه چه مسیری را طی کردند، با چه موانعی روبه‌رو شدند و چطور ادامه دادند.
از طرفی، خودشان هم دو زن هستند که در علم فعالیت می‌کنند و فکر کردند شاید شنیدن تجربه و داستان زن‌های دیگر برای آدم‌هایی که امروز در همین مسیر قدم می‌گذارند، جالب و حتی الهام‌بخش باشد.
در نهایت، «زنان در علم» را می‌سازند چون دوست دارند علم را از پشت اسم‌ها و کتاب‌ها بیرون بیاورند و به آدم‌هایی که پشت آن هستند نزدیک‌تر شوند.
سخت‌ترین بخش پادکست‌سازی برای شما چیست؟
سخت‌ترین بخشش احتمالاً تحقیق و انتخاب از بین این همه اطلاعات است. وقتی وارد زندگی یک زن دانشمند می‌شوند، معمولاً با کلی روایت، مقاله، مصاحبه و جزئیات مختلف روبه‌رو می‌شوند و باید تصمیم بگیرند کدام‌ها واقعاً ارزش گفتن دارند.
از طرفی، باید حواسشان باشد داستان را جذاب تعریف کنند، ولی چیزی را برای جذاب‌تر شدن تحریف نکنند. پیدا کردن همین تعادل بین دقت علمی و یک روایت شنیدنی و خودمانی، یکی از سخت‌ترین قسمت‌های کار است.
و البته ضبط هم همیشه به آن سادگی که به نظر می‌رسد نیست! گاهی یک جمله را چند بار می‌گویند، وسط حرفشان مسیر بحث عوض می‌شود و بعد تازه می‌فهمند تدوینگر قرار است با چه چیزی روبه‌رو شود!
به کسی که می‌خواهد پادکست بسازد چه توصیه‌ای دارید؟
اگر واقعاً چیزی هست که دلت می‌خواهد درباره‌اش حرف بزنی، شروع کن و منتظر شرایط ایده‌آل نباش.
لازم نیست از همان قسمت اول میکروفن حرفه‌ای، استودیو یا تدوین فوق‌العاده داشته باشی. چیزی که مهم‌تر است این است که موضوعت را بشناسی، برایش وقت بگذاری و حرفی برای گفتن داشته باشی.
و یک چیز دیگر: خودت باش. قرار نیست شبیه پادکست‌های دیگر حرف بزنی یا یک شخصیت رادیویی برای خودت بسازی. اگر دو نفره کار می‌کنی، بگذار گفت‌وگوتان طبیعی باشد.
قسمت اول قرار نیست شاهکار باشد. منتشرش کن، ازش یاد بگیر و قسمت بعدی را بهتر بساز. مهم‌ترین قدم در پادکست‌سازی، بالاخره دکمه‌ی ضبط را زدن است.
پادکست‌های پیشنهادی و حمایت‌شده
- ویروفاژ — ویروفاژ روایت‌های مستند و تخصصی از ویروس‌ها و بیماری‌های عفونی است. اگر به دنیای میکروارگانیسم‌ها و تاریخ پزشکی علاقه دارید، شنیدن این پادکست می‌تواند دریچه‌ی تازه‌ای به رویتان باز کند.
پادکست حمایت‌شده (نوپا)
- ایسم کست — ایسم کست پادکستی است که مفاهیم پیچیده را با زبانی ساده روایت می‌کند. اگر دنبال پادکستی هستید که مفاهیم پایه را با لحنی خودمانی و قابل‌فهم تعریف کند، این پادکست می‌تواند شروع خوبی باشد.
#زنان_در_علم #تاریخ_علم #بیوگرافی #زنان_دانشمند #ماری_کوری #روزالین_فرانکلین #کاتالین_کاریکو #پادکست_فارسی #علم_و_فناوری #پادکست_ایرانی #زنان_در_علوم #الهام_بخش
لینک‌های مرتبط و ارتباطات
اگر دوست دارید داستان زنانی را بشنوید که پشت کشف‌های بزرگ علم ایستاده‌اند، از راه‌های زیر با «زنان در علم» همراه شوید:
اگر این پادکست را دوست داری، این‌ها را هم ببین
خبرنامه‌ی پرشین‌پاد
معرفی پادکست‌های تازه و پیشنهادهای شنیدنی را در ایمیل‌ات دریافت کن.
عضویت در خبرنامه