ترپند؛ روایت ماجرا و حکایت‌های پشت هر ضرب‌المثل
پادکست داستانی ترپند؛ روایت ماجرا و حکایت‌های پشت هر ضرب‌المثل به زبان ساده و طنزآمیز. در هر قسمت با بخشی از تاریخ و فرهنگ و آداب و رسوم ایرانی آشنا می‌شویم.
ترپند؛ روایت ماجرا و حکایت‌های پشت هر ضرب‌المثل
ترپند از یک ایده‌ی ساده شروع شد: هر ضرب‌المثل ایرانی، پشت خودش یک داستان دارد. مجتبی فراهت در هر قسمت سراغ یکی از این ضرب‌المثل‌ها می‌رود و داستان شکل‌گیری‌اش را به زبان ساده و طنزآمیز روایت می‌کند. آنچه در نگاه اول یک برنامه‌ی سرگرم‌کننده به نظر می‌رسد، در واقع سفری است به تاریخ شفاهی، آداب و رسوم، و باورهای عامیانه‌ای که در طول قرن‌ها در زبان فارسی رسوب کرده‌اند.
از «دیوان بلخ» تا «تشت رسوایی»
ترپند از آبان ۱۳۹۸ با اپیزودی درباره‌ی «دیوان بلخ» و ضرب‌المثل «خر ما از کرگی دم نداشت» شروع شد. از همان ابتدا یک الگو مشخص بود: هر قسمت یک ضرب‌المثل یا زبانزد، یک داستان پشت آن، و در پایان بحثی کوتاه درباره‌ی یکی از ویژگی‌های ضرب‌المثل‌ها. این ساختار در طول فصل‌های بعدی حفظ شد، هرچند گاهی با قسمت‌های ویژه مثل شب یلدا یا اپیزودهای دوپارتی از آن فاصله گرفت.
برخی از قسمت‌های شاخص عبارتند از: «ماست‌ها رو کیسه کردن» (قسمت چهارم)، «چند مرد حلاجی» (سوم)، «آتش‌بیار معرکه» (دوازدهم)، «کلاهش پس معرکه است» (نوزدهم)، «تشت رسوایی» (بیست‌وششم)، «نان و نمک» (چهلم، دو قسمت)، و «عذر بدتر از گناه» (چهل‌ودوم، دو قسمت). در فصل‌های اخیر، ترپند به سراغ موضوعات گسترده‌تری مثل دلقک‌های درباری، تعارف در فرهنگ ایران، و جایگاه فحش در ادبیات فارسی هم رفته است.
تیمی که ترپند را می‌سازد
مجتبی فراهت اجرا و روایت را بر عهده دارد. در کنار او درسا امرائی در تحقیق، گردآوری و نگارش متن همکاری می‌کند. علی رباطی طراحی کاور و هویت بصری را انجام می‌دهد، نیکی رفیعی مدیریت شبکه‌های اجتماعی و امور اجرایی را بر عهده دارد، و امیرمهدی علی حسینی ویرایش ویدیو و موشن‌گرافیک را انجام می‌دهد. موسیقی تیتراژ قطعه‌ای است به نام «Ossifrage Flies Again» ساخته‌ی وحید محبی.
چرا ترپند شنیدنی است؟
ترپند فقط درباره‌ی ضرب‌المثل‌ها نیست؛ درباره‌ی ایرانی است که در زبان زندگی می‌کند. وقتی فراهت داستان «از کیسه خلیفه بخشیدن» را روایت می‌کند، به عباسه و جعفر برمکی و تأسیس بغداد می‌رسد. وقتی سراغ «با آب حمام دوست گرفتن» می‌رود، از گرمابه‌های سنتی و باورهای عامیانه درباره‌ی آن می‌گوید. هر قسمت، بهانه‌ای است برای ورود به لایه‌ای از فرهنگ که شاید کمتر جایی به این شکل منسجم به آن پرداخته شده باشد.
لحن طنزآمیز و صمیمی فراهت، این محتوای فرهنگی را از حالت خشک و دانشگاهی خارج می‌کند. ترپند برای کسانی ساخته شده که می‌خواهند بدانند چرا این حرف‌ها را می‌زنیم، و این دانستن را با لبخند تجربه کنند.
از کجا شروع کنیم؟
اگر می‌خواهید تازه با ترپند آشنا شوید، این قسمت‌ها پیشنهاد می‌شوند:
- دیوان بلخ، خر ما از کرگی دم نداشت — قسمت ۱ — نقطه‌ی شروع همه‌چیز. شنیدن در کست‌باکس
- ماست‌ها رو کیسه کردن — قسمت ۴ — یکی از شنیدنی‌ترین قسمت‌های فصل اول، با ماجرایی از دوران ناصرالدین شاه. شنیدن در کست‌باکس
- تشت رسوایی — قسمت ۲۶ — پرداختی متفاوت به تاریخچه‌ی قاعدگی در فرهنگ ایرانی. شنیدن در کست‌باکس
- نان و نمک — قسمت ۴۰ (دو قسمت) — از تاریخچه‌ی نان تا حرمت نمک و آداب سفره. شنیدن در کست‌باکس
توربا؛ فرزند جدید ترپند
از تیر ۱۴۰۵ (جولای ۲۰۲۶)، تیم ترپند پادکست جدیدی به نام توربا را هم منتشر می‌کند. توربا به قصه‌ها و افسانه‌های شفاهی سرزمین ایران اختصاص دارد و آن را هم مجتبی فراهت روایت می‌کند. توربا زیرمجموعه‌ی ترپند است و راه ارتباطی‌اش همان ترپند است. کانال توربا در کست‌باکس
پادکست‌های مرتبط
ترپند در طول مسیر خود پادکست‌های دیگری را هم معرفی کرده است؛ از جمله دررنگ (که بعضی قسمت‌هایش همزمان با ترپند منتشر می‌شود)، صندوق، چای با بنفشه، اسکرید، و قصه کلیدر. شنیدن دررنگ در کست‌باکس
#پادکست_داستانی #ترپند #مجتبی_فراهت #ضرب_المثل #فرهنگ_عامه #تاریخ_ایران #طنز #پادکست_فارسی #توربا #قصه_شفاهی #ادبیات_فارسی #پادکست_ایرانی
لینک‌های مرتبط و ارتباطات
اگر می‌خواهید ترپند را دنبال کنید، از راه‌های زیر با این پادکست همراه شوید:
اگر این پادکست را دوست داری، این‌ها را هم ببین
خبرنامه‌ی پرشین‌پاد
معرفی پادکست‌های تازه و پیشنهادهای شنیدنی را در ایمیل‌ات دریافت کن.
عضویت در خبرنامه